Nowe przepisy dla młodych kierowców. Jedno naruszenie może kosztować prawo jazdy

Najważniejsze zasady obowiązujące nowych kierowców od września 2026 roku można zebrać w kilku punktach:

Nowe zasady zaczęły być stosowane 4 września 2026 roku.

Pozostałe zmiany dla kierowców, które weszły w życie w 2026 roku – m.in. prawo jazdy od 17 lat, nowe zasady punktów karnych czy surowsze konsekwencje niebezpiecznej jazdy – opisujemy w artykule
Nowe przepisy drogowe 2026 – najważniejsze zmiany.

Podstawowa zasada jest prosta: okres próbny dotyczy osoby, która po raz pierwszy uzyskała prawo jazdy kategorii B.

Jeżeli ma już ukończone 18 lat, trwa dwa lata od dnia wydania prawa jazdy. Dla osoby, która uzyskała kategorię B przed pełnoletnością, przewidziano trzy lata, z zastrzeżeniem, że okres próbny nie może trwać dłużej niż do ukończenia 20. roku życia.

Nieco inaczej wygląda sytuacja osoby korzystającej z tymczasowego elektronicznego prawa jazdy. W jej przypadku czas próby biegnie od dnia uzyskania pozytywnego wyniku egzaminu państwowego, a nie od późniejszego odebrania plastikowego dokumentu.

Nowych zasad nie nałożono natomiast z mocą wsteczną na wszystkich kierowców z krótkim stażem. W lipcu 2026 r. dodano przepis przejściowy, zgodnie z którym wobec osób, które uzyskały kategorię B przed rozpoczęciem stosowania nowego rozdziału o okresie próbnym, stosuje się jego wcześniejsze brzmienie.

Oznacza to, że sama informacja „mam prawo jazdy dopiero od kilku miesięcy” nie wystarcza, aby uznać kierowcę za objętego nowym okresem próbnym.

Jedna z najbardziej odczuwalnych zmian dotyczy alkoholu. Kierowcę objętego okresem próbnym obowiązuje 0,0 promila. Ustawa wskazuje również 0,0 mg alkoholu w 1 dm³ wydychanego powietrza oraz 0,0 ng/ml środka działającego podobnie do alkoholu w organizmie.

To zasada bardziej restrykcyjna od ogólnych progów stosowanych wobec pozostałych kierowców. Nie oznacza jednak, że każdy wynik większy od zera automatycznie oznacza prowadzenie pojazdu w stanie nietrzeźwości. W okresie próbnym obowiązuje po prostu dodatkowy, zerowy limit.

Najpoważniejszy jest skutek jego złamania. Naruszenie zakazu 0,0 promila stanowi podstawę do cofnięcia uprawnień. Innymi słowy, w tym konkretnym przypadku jedno stwierdzone naruszenie może wystarczyć, aby początkujący kierowca stracił uprawnienia.

Wokół punktów karnych pojawia się teraz sporo skrótów w rodzaju „młody kierowca może mieć tylko 12 punktów”. To nie oddaje tego, co faktycznie zapisano w ustawie.

Przepis mówi o kierowcy, który podczas okresu próbnego przekroczył liczbę 12 punktów. Dopiero wtedy pojawia się obowiązek odbycia praktycznego szkolenia w zakresie zagrożeń w ruchu drogowym. Samo osiągnięcie 12 punktów nie oznacza jeszcze przekroczenia tego progu.

Szkolenie ma charakter praktyczny i prowadzi je ośrodek doskonalenia techniki jazdy. Zajęcia trwają godzinę, a ich celem jest przede wszystkim pokazanie zagrożeń związanych z nadmierną lub niedostosowaną do warunków prędkością oraz utratą panowania nad pojazdem. Ustawa określiła maksymalną wysokość opłaty na 500 zł, a obowiązujące rozporządzenie ustaliło ją na 500 zł.

Co do zasady kierowca powinien ukończyć szkolenie przed upływem 12 miesięcy od dnia popełnienia naruszenia, które spowodowało przekroczenie 12 punktów. Jeżeli prawomocne rozstrzygnięcie w tej sprawie zapadło po upływie dziewięciu miesięcy od zdarzenia, na ukończenie szkolenia są trzy miesiące od dnia jego uprawomocnienia.

Informacja o przekroczeniu 12 punktów trafia do starosty. Jest również przekazywana z Centralnej Ewidencji Kierowców użytkownikowi aplikacji mObywatel, którego dotyczy.

Znacznie poważniejsze konsekwencje wiążą się z przekroczeniem 20 punktów w ciągu roku od dnia wydania po raz pierwszy prawa jazdy albo tymczasowego elektronicznego prawa jazdy. W takim przypadku przepisy przewidują cofnięcie uprawnień.

Także tutaj ustawodawca posługuje się słowem „przekroczenie”, a nie „osiągnięcie”. Nie jest więc prawidłowe upraszczanie tej zasady do stwierdzenia, że „20 punktów oznacza utratę prawa jazdy”.

Jest jeszcze jedna różnica, która często ginie w krótkich newsach. Próg 12 punktów jest związany z okresem próbnym dla kategorii B. Próg 20 punktów dotyczy natomiast pierwszego roku od wydania po raz pierwszy prawa jazdy. Jeżeli dla konkretnej osoby kategoria B jest pierwszym prawem jazdy, oba okresy na początku będą się pokrywały. Prawnie są to jednak dwa odrębne mechanizmy.

To rozróżnienie ma znaczenie choćby dla osoby, która wcześniej posiadała już inną kategorię prawa jazdy, a dopiero później uzyskała kategorię B.

Nowy system nie opiera się wyłącznie na punktach. Osobne konsekwencje przewidziano dla kierowcy, który podczas okresu próbnego dopuści się dwóch wykroczeń przeciwko bezpieczeństwu w komunikacji należących do katalogu wskazanego w ustawie.

Jeżeli oba zostaną potwierdzone prawomocnymi rozstrzygnięciami jeszcze w czasie trwania okresu próbnego, starosta wydaje decyzję o jego przedłużeniu o kolejne dwa lata. Jeżeli co najmniej jedno rozstrzygnięcie zapadnie już po zakończeniu okresu próbnego, nakładany jest uzupełniający okres próbny trwający dwa lata.

Nie wystarczą zatem dwa przypadkowe mandaty. Ustawa wskazuje konkretny katalog wykroczeń, obejmujący m.in. stworzenie zagrożenia bezpieczeństwa w ruchu, niektóre naruszenia wobec pieszych, prowadzenie po użyciu alkoholu, określone poważne przekroczenia prędkości oraz wybrane naruszenia zasad pierwszeństwa, sygnalizacji świetlnej i poleceń osób kierujących ruchem.

Popularne hasło „dwa mandaty i okres próbny zaczyna się od nowa” jest więc zbyt daleko idącym uproszczeniem.

Jeżeli kierowca w okresie próbnym popełni trzy wykroczenia z ustawowego katalogu, potwierdzone prawomocnymi rozstrzygnięciami, stanowi to podstawę do cofnięcia uprawnień. Taki sam skutek przewidziano w przypadku popełnienia przestępstwa przeciwko bezpieczeństwu w komunikacji.

W praktyce mamy więc kilka niezależnych mechanizmów. Przekroczenie 12 punktów uruchamia obowiązek odbycia szkolenia. Dwa określone wykroczenia skutkują przedłużeniem albo nałożeniem uzupełniającego okresu próbnego. Trzy takie wykroczenia lub przestępstwo przeciwko bezpieczeństwu w komunikacji stanowią podstawę do cofnięcia uprawnień. Osobno działa reguła dotycząca przekroczenia 20 punktów w pierwszym roku od wydania po raz pierwszy prawa jazdy.

I właśnie dlatego pytanie „ile punktów może mieć młody kierowca?” nie ma jednej prostej odpowiedzi w rodzaju „12” albo „20”.

Kierowca, który nie ukończył 18 lat, podlega dodatkowym zasadom, których nie stosuje się wobec pełnoletniej osoby w okresie próbnym. Nie może między innymi przewozić osoby, która nie ukończyła 18 lat, bez pasażera spełniającego wymagania określone w ustawie. Zakaz obejmuje także wykonywanie transportu drogowego rzeczy oraz przewozu osób taksówką lub w ramach przewozu okazjonalnego.

To jednak tylko część ograniczeń związanych z prowadzeniem samochodu przed osiągnięciem pełnoletności. Osobne przepisy określają m.in. wymagania wobec pasażera-opiekuna oraz okres, przez który 17-letni kierowca musi prowadzić samochód w jego obecności.

Szerzej opisujemy te zasady w artykule
Prawo jazdy od 17 lat – zasady, opiekun i ograniczenia.

Przy okazji powrotu okresu próbnego odżyły informacje o obowiązkowym zielonym listku. Aktualne przepisy takiego obowiązku nie przewidują.

Źródłem zamieszania są wcześniejsze regulacje, które rzeczywiście zakładały oznaczanie samochodu z przodu i z tyłu zielonym liściem klonowym przez pierwsze miesiące po uzyskaniu prawa jazdy.

Nowelizacja przebudowała jednak zasady okresu próbnego i uchyliła art. 93 ustawy o kierujących pojazdami. W obecnym katalogu obowiązków dla początkującego kierowcy zielonego listka nie ma.

Samochód można więc oznaczyć w ten sposób dobrowolnie, ale nie jest to obowiązek wynikający z przepisów stosowanych od września 2026 roku.

W starszych artykułach nadal można znaleźć informację, że początkującego kierowcę obowiązują niższe limity prędkości: 50 km/h w obszarze zabudowanym, 80 km/h poza nim oraz 100 km/h na autostradzie i drodze ekspresowej dwujezdniowej. Takie ograniczenia rzeczywiście przewidywała wcześniejsza wersja przepisów o okresie próbnym.

Obecne przepisy ich jednak nie wprowadzają. Kierowca objęty okresem próbnym stosuje te same limity prędkości co pozostali uczestnicy ruchu – wynikające z rodzaju drogi, znaków i ogólnych przepisów.

To ważne, bo w sieci wciąż krążą informacje odnoszące się do wcześniejszego modelu okresu próbnego, który ostatecznie nie wszedł w życie w tej formie.